معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در اوایل سال جاری، آیین‌نامه تأسیس مؤسسات رادیولوژی و مراکز تصویربرداری پزشکی را که در اواخر سال 85 و با نظر و همکاری سازمان نظام پزشکی، اساتید و معاونت درمان دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و دست‌اندرکاران بخش خصوصی این حوزه، انجمن رادیولوژی و نیز حوزه ستادی وزارت بهداشت تدوین گردیده بود، جهت اجرا به دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ نمود. اما آن‌چه باعث شد که تدوین و در واقع بازنگری این آیین‌نامه اهمیت یابد، رویکرد جدیدی بود که در وزارت بهداشت درباره نحوه نظارت بر مراکز مختلف ارایه‌دهنده خدمات تشخیصی و درمانی و بر اساس تبصره ذیل ماده 89 قانون برنامه چهارم توسعه کشور مد نظر قرار گرفته است.
ماده 89 این قانون، وزارت بهداشت را مکلف ساخته که به منظور دسترسی عادلانه مردم به خدمات بهداشتی و درمانی و منطقی نمودن آن متناسب با نیازها در نقاط مختلف کشور، نظام ارایه حداقل استاندارد خدمات بهداشتی و درمانی کشور را مبتنی بر سطح‌بندی خدمات طراحی نماید و در تبصره ذیل این ماده هم گفته شده که مفاد این ماده، شامل خدمات بهداشتی و درمانی که از طریق سرمایه‌گذاری و اداره بخش خصوصی انجام می‌گردد، نمی‌باشد.
بر این اساس، مورد توجه قرار گرفته بود که باید در مورد نحوه اعطای مجوز تأسیس مراکز خصوصی و نظارت بر فعالیت آن‌ها، بازنگری‌هایی صورت بگیرد. به این منظور، معاونت سلامت وزارت بهداشت از سال گذشته، ضمن حرکت به سمت برداشتن محدودیت‌های کمًی موجود در مسیر تأسیس این مراکز، توجه خود را به جنبه کیفی نظارت بر آن‌ها معطوف نمود و در این راستا، تدوین آیین‌نامه‌های جدید و بازنگری در آیین‌نامه‌های قدیمی را ضروری یافت. آیین‌نامه جدید تأسیس مؤسسات رادیولوژی و مراکز تصویربرداری، اولین مورد از سلسله آیین‌نامه‌هایی است که در این راستا، در معاونت سلامت وزارت بهداشت تدوین شده و آیین‌نامه‌های مربوط به مراکز جراحی محدود (دی‌کیلینک‌ها)، بیمارستان‌های خصوصی و سایر مراکز هم در دست تدوین است.

رویکرد جدید، مورد قبول سازمان هم هست

دکتر احمدرضا جمشیدی، معاون نظارت و برنامه‌ریزی سازمان نظام پزشکی، در این‌باره با اشاره به اجرای قانون سطح‌بندی خدمات در سال‌های قبل در مورد بخش خصوصی علی‌رغم تکلیف قانون برنامه در مورد خارج شدن مراکز خصوصی از شمول قانون سطح‌بندی، ایجاد محدودیت‌ برای سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت و نیز کم شدن اشتیاق و مشارکت بخش خصوصی را مهم‌ترین عوارض روال قدیمی برای ارایه خدمات پزشکی به مردم ذکر می‌کند. وی با بیان این که پیگیری‌های سازمان نظام پزشکی و پس از آن بررسی‌های کارشناسان دفتر حقوقی وزارت بهداشت، نقش مهمی در تغییر رویه قبلی وزارت بهداشت در این مورد داشته است، از رفع مشکلات تأسیس مراکز جدید تشخیصی درمانی توسط بخش خصوصی از ماه‌های پایانی سال 85 خبر می‌دهد. به گفته دکتر جمشیدی، این رویکرد، با باز گذاشتن دست افراد علاقمند برای سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی حوزه سلامت و رفع محدودیت‌ها، باعث رقابتی‌تر شدن فضا و ارتقای کیفیت ارایه خدمت به بیماران می‌شود و در کنار آن پزشکان جوان هم می‌توانند در قالب‌های فردی یا گروهی و به صورت خصوصی یا تعاونی، در این زمینه فعال شوند؛ که این امر نیز به نوبه خود کنترل روند افزایشی قیمت سهام بیمارستان‌های خصوصی را به همراه خواهد داشت. وی رویکرد جدید وزارت بهداشت مبنی بر استانداردسازی خدمات و مراکز را مثبت و قابل دفاع ارزیابی می‌کند و آن را مورد قبول سازمان نظام پزشکی می‌داند.
معاون نظارت و برنامه‌ریزی سازمان نظام پزشکی تصریح می‌کند که «بخش خصوصی، بر اساس توجیه اقتصادی برنامه‌ریزی و عمل می‌کند و لذا دولت نباید توقع داشته باشد که در برخی نقاط که تأسیس یک مرکز خدمات تشخیصی درمانی نظیر بیمارستان خصوصی یا مرکز تصویربرداری توجیه اقتصادی ندارد، بخش خصوصی سرمایه‌گذاری نماید و حضور در این مناطق و ارایه خدمت به مردم وظیفه دولت است.» وی ضمن تأکید بر لزوم توزیع صحیح خدمات در کشور، خاطرنشان می‌سازد که «از سوی دیگر، اگر در جایی بخش خصوصی حضور دارد و با صرفه اقتصادی نیز همراه است بدان معنی است که نیاز به آن هم وجود داشته است.

بازنگری تعاریف
اما دکتر سید مؤید علویان، معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هم در گفتگو با ماهنامه نظام پزشکی، با تشریح تغییراتی که در آیین‌نامه مؤسسات رادیولوژی و مراکز تصویربرداری پدید آمده، آن را در راستای جلوگیری از برخی سوءاستفاده‌ها، ارایه خدمات بهتر به مردم و بیماران و نیز عمل به قانون برنامه چهارم توسعه کشور ذکر می‌کند. وی ضمن توضیح تغییرات صورت‌گرفته در این آیین‌نامه، تصریح می‌کند که در آن تعاریف مؤسسه رادیولوژی و مرکز تصویربرداری به‌روز و جدید شده است. به گفته دکتر علویان، مطابق آیین‌نامه جدید، مؤسسه رادیولوژی مکانی است که در آن حداقل خدمات قابل قبول شامل سونوگرافی و رادیولوژی اعم از رادیولوژی معمولی، ماموگرافی، پری‌آپیکال، پانورکس، سفالومتری و نیز سنجش تراکم استخوان به مراجعان ارایه می‌گردد که این خدمات، در واقع سطح اول خدمات است که در شهرستان‌های کوچک هم ‌می‌تواند نیازهای اولیه را برطرف سازد. همچنین مرکز تصویربرداری، محلی است که علاوه بر دارا بودن تمام شرایط مؤسسه رادیولوژی، می‌تواند CT-Scan و MRI هم داشته باشد و افزون بر آن، مرکز تصویربرداری موظف است به صورت شبانه‌روزی فعالیت نماید.

وی یکی از موارد مهم در این بخش از آیین‌نامه را ذکر شدن «سنجش تراکم استخوان» در شمار فعالیت‌های مؤسسات رادیولوژی می‌داند و تصریح می‌کند که به متخصصین سایر رشته‌های بالینی، مجوز انجام این‌کار داده نخواهد شد، زیرا باید سفارش‌دهنده خدمت از ارایه‌دهنده آن مجزا باشد.
معاون سلامت وزارت بهداشت، شرایط متقاضیان تأسیس مؤسسه رادیولوژی و مرکز تصویربرداری را از نکات مهم و کلیدی آیین‌نامه جدید می‌داند. بر اساس آن‌چه که در بند ج ماده 9 این آیین‌نامه آمده است، از این پس مجوز تأسیس مراکز تصویربرداری به متخصصان بالینی نظیر جراحان یا متخصصان مغز و اعصاب داده نخواهد شد و این مراکز به متخصصان رادیولوژی اختصاص خواهد داشت. وی از دیگر موارد مهم گنجانده‌شده در این آیین‌نامه، تبصره ذیل ماده 16 را ذکر می‌کند که بر اساس آن، گزارش و تفسیر MRI و CT-Scan توسط متخصص رادیولوژی غیر از مسؤول فنی مرکز مربوطه هم مجاز تلقی می‌شود.
همچنین ماده 17 و تبصره ذیل آن هم که مؤسسات و مراکز رادیولوژی و تصویربرداری را موظف به داشتن نرم‌افزار رایانه‌ای مناسب به منظور ثبت مشخصات بیماران، پزشک معرف و شماره نظام پزشکی وی، تاریخ درخواست، گزارش، تعرفه‌های مربوطه و سایر اطلاعات مورد درخواست وزارتخانه یا دانشگاه می‌کند و نیز بایگانی یک نسخه از گزارش آزمایش پرتوشناسی به مدت 5 سال را الزامی می‌سازد، از دیگر مواد مهم و با ارزش این آیین‌نامه است.

ساختمان مسکونی؛ ممنوع
دکتر علویان، بند 5 قسمت الف ماده 18 را هم یک موضوع بسیار مهم ذکر می‌کند که به موجب آن، مرکز باید در ساختمان غیر مسکونی تأسیس گردد و در صورتی که کاربری ساختمان مسکونی است، باید خالی از سکنه باشد. وی گنجاندن این بند را در آیین‌نامه در راستای حفظ سلامت مردم می‌داند.
فصل چهارم این آیین‌نامه، دربردارنده ضوابط بهداشتی مطابق دستورالعمل مرکز سلامت محیط و کار، از بخش‌های برجسته این آیین‌نامه است که توجه خاصی به آن شده است. از جمله در بند 13 ماده 19 آن، بر تشکیل پرونده‌های پزشکی و معاینات دوره‌ای برای شاغلین در مراکز تصویربرداری و مؤسسات رادیولوژی که اقدامی مهم در جهت حفظ سلامت ارایه دهندگان خدمات است، تأکید شده است.
به گفته دکتر علویان، در فصل هفتم این آیین‌نامه هم تعیین اولویت پذیرش و بررسی وضعیت بیماران اورژانسی مورد توجه ویژه قرار گرفته است. نکته بسیار مهم دیگر در آیین‌نامه مزبور هم تأکید صریح بر رعایت کلیه مقررات و دستورالعمل‌های مربوط به موازین اسلامی، اخلاقی و فنی و نظارت بر حسن اجرای آن‌هاست. معاون سلامت وزارت بهداشت در این‌باره می‌گوید: «ما فکر می‌کنیم این حق هر بیمار است که معاینه و ارایه خدمات به وی، توسط فرد همجنس صورت گیرد و وی در این زمینه نباید دچار اضطراب و تحمیل شود و این موضوعی است که حتی در کشورهای غربی هم رعایت می‌شود و به حقوق بیمار احترام گذاشته می‌شود.» بنا بر این بند از آیین‌نامه، وجود متصدی خانم و آقا در مراکز تصویربرداری، در تمامی ساعات شبانه‌روز الزامی است.

رادیولوژی زنجیره‌ای نداریم
دکتر علویان، در ادامه گفتگو اضافه می‌کند: «همچنین در ماده 23 نیز تصریح شده که مرکز یا مؤسسه نمی‌تواند مرکز دیگری به نام شعبه دایر کند و این تأکید در این راستا است که از تشکیل کارتل در حوزه خدمات پزشکی جلوگیری شود و همگان امکان ارایه خدمات را داشته باشند.» وی می‌افزاید: «در تبصره ماده 30 هم ذکر شده که هرگونه تغییر و جابجایی کارکنان فنی در مراحل بعد از اخذ مجوز، باید با اطلاع معاونت درمان دانشگاه یا دانشکده و بر اساس مقررات مربوطه صورت گیرد که گام مهمی در جهت ساماندهی این مراکز است.»
معاون سلامت وزارت بهداشت، پس از تشریح مفاد این آیین‌نامه، به ابلاغ آن به دانشگاه‌های علوم پزشکی و دستور صریح مبنی بر اعلام نظر صریح کارشناسی موافقت یا مخالفت به این معاونت اشاره می‌کند و آن را در راستای یکسان‌سازی رویه‌های اجرایی در کل کشور تلقی می‌نماید.
وی همچنین از برنامه در دست اجرای وزارت بهداشت برای راه‌اندازی سایت دفتر الکترونیک در تمامی دانشگاه‌ها و مراکز استان‌ها و انجام کلیه امور دریافت و تحویل مدارک در همان شهرهای مرکز استان از طریق ارتباط الکترونیکی با وزارتخانه و مرکز خبر می‌دهد که در راستای کاهش مراجعات حضوری و مکاتبات کاغذی است. دکتر علویان همچنین اعلام می‌کند که آیین‌نامه مراکز جراحی محدود و بیمارستان‌های خصوصی هم به زودی تصویب و ابلاغ خواهد شد.
وی در پاسخ به این پرسش که تکلیف مراکز و مؤسساتی که بر اساس ضوابط قبلی تأسیس شده‌اند چه خواهد بود، می‌گوید: «معاونت سلامت از ابتدای سال 86 شروع به ارزیابی و درجه‌بندی مراکز در سطح کشور نموده است و در این راستا، مراکزی که شاخص‌های جدید را دارا هستند، درجه یک و مراکزی که شرایط جدید را ندارند، به عنوان درجه دو اعلام خواهند شد و البته این فرصت را خواهند داشت که با به دست آوردن شرایط جدید، به درجه یک تبدیل شوند.»

 آیین‌نامه تأسیس مؤسسه رادیولوژی و مرکز تصویربرداری پزشکی

آیین‌نامه به استناد مواد 1و3 و4 و24 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی، مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 (با اصطلاحات بعدی) و بندهای 11 و 16 ماده، قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 1367 و ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و آیین‌نامه آن مصوب سال 1365 هیأت محترم وزیران و اصطلاحات سال 1366 تهیه و به شرح ذیل اعلام می‌گردد:

فصل اول) تعاریف:
ماده 1ـ رادیولوژی یک رشته تشخیصی درمانی و پزشکی است که دربرگیرنده مجموعه‌ای از روش‌های تصویربرداری تشخصیص ـ درمانی و مداخله‌ای می‌باشد که با استفاده از اشعه ایکس، امواج فراصوتی و میدان‌های مغناطیسی انجام ‌می‌شود.
ماده 2‌ـ مؤسسه رادیولوژی به محلی گفته می‌شود که جهت انجام اقدامات مندرج در ماده یک دایر می‌گردد و شامل دستگاه‌های رادیولوژی، سونوگرافی، ماموگرافی، پری‌اپیکال، پانورکس، سفالومتری و سنجش تراکم استخوان می‌باشد.
تبصره ـ نصب حداقل دستگاه‌های رادیولوژی و سونوگرافی ضروری است.
ماده 3 ـ مرکز تصویربرداری پزشکی به محلی گفته می‌شود که جهت انجام اقدامات مندرج در ماده یک دایر می‌گردد و شامل دستگاه‌های رادیولوژی، سونوگرافی، ماموگرافی، پری‌اپیکال، پانورکس، سفالومتری و سنجش تراکم استخوان و (CT-Scan یا CT- Scan و MRI ) بوده و به صورت شبانه‌روزی فعالیت خواهد نمود.
ماده 4 – متخصص رادیولوژی به کسی اطلاق می‌شود که علاوه بر داشتن درجه دکترا در طب دارای دانشنامه یا گواهینامه رسمی تخصصی تأییدشده از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری در خصوص دانش‌آموختگان سال‌های گذشته) باشد.
ماده 5 ـ کارمند فنی به فردی اطلاق می‌شود که دوره پرتوشناسی تشخیصی (رادیولوژی) را در یکی از مراکز دانشگاهی داخل و یا خارج از کشور گذرانده و موفق به اخذ مدرک حداقل کاردانی رادیولوژی شده و یا دارای مدرک تخصصی رادیولوژی،PhD کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی یا لیسانس رادیولوژی باشد (مدرک دانش‌آموختگان خارج از کشور بایستی به تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برسد).
ماده 6 ـ حفاظت در برابر اشعه یونیزان عبارت است از ایجاد و کنترل تأسیسات و تجهیزات فنی لازم و انتخاب روش مناسب کار به منظور حفاظت کارکنان و بیماران در مقابل اثرات زیان‌آور پرتوها.
ماده 7‌ـ پروانه‌های تأسیس و مسؤول فنی پروانه‌های قانونی هستند که از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پس از تصویب کمیسیون قانونی به عنوان مجوز فعالیت در مؤسسه/ مرکز صادر می‌شوند.
ماده 8 ـ در این آیین‌نامه به اختصار به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی «وزارت»، به دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی «دانشگاه/دانشکده» به کمیسیون تشخیص امور پزشکی موضوع ماده 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی، مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب سال 1334 (به اصلاحات بعدی) «کمیسیون قانونی» به پروانه‌های تأسیس و مسؤولین فنی «پروانه‌های قانونی» به مؤسسه رادیولوژی «مؤسسه» و به مرکز تصویربرداری پزشکی «مرکز» گفته می‌شود.

فصل دوم) شرایط تأسیس و بهره‌برداری:
شرایط متقاضیان تأسیس:
ماده 9 ـ اجازه تأسیس موسسه/ مرکز به اشخاص حقیقی و یا حقوقی پس از تصویب کمیسیون قانونی و اخذ موافقت اصولی از وزارت با شرایط ذیل داده می‌شود:
الف) اشخاص حقیقی متقاضی تأسیس مؤسسه باید دارای تخصص در رادیولوژی و یا مدرک کارشناسی رادیولوژی و یا کارشناس رادیولوژی با مدرک تحصیلی بالاتر باشند.
ب) در صورتی ‌که متقاضی تأسیس مؤسسه، یک شخص حقوقی (شرکت‌های تعاونی خدمات بهداشتی درمانی و غیره) باشد، باید حداقل یکی از مؤسسین آن، افراد مندرج در بند الف این ماده باشد.
ج) مجوز تأسیس مرکز مشترکاً به حداقل 5 نفر از گروه مندرج در بند الف این ماده داده می‌شود که عضویت حداقل یک نفر متخصص رادیولوژی در این گروه الزامی است.
د) شرکت‌های متقاضی تأسیس مرکز، با رعایت شرایط مندرج در بند ج این ماده می‌توانند اقدام به اخذ مجوز نمایند.
تبصره‌ـ شرکت‌های تعاونی خدمات بهداشتی درمانی متقاضی تأسیس مراکز، از شرایط مندرج در بند ج این ماده مستثنی می‌باشند اما عضویت حداقل یک نفر متخصص رادیولوژی در آن‌ها الزامی می‌باشد.
شرایط تأسیس و بهره‌برداری:
ماده 10 ـ جهت تأسیس، بهره‌برداری و فعالیت مؤسسه/ مرکز باید به شرح ذیل اقدام گردد:
1 ـ تسلیم درخواست تأسیس به معاونت درمان/ سلامت دانشگاه/ دانشکده مربوطه به ضمیمه مدارک اعلام‌شده توسط اداره امور پروانه‌های معاونت سلامت.
2 ـ اخذ موافق اصولی از وزارت.
3 ـ ارایه مدارک طبق ضوابط و زمان‌بندی ابلاغی وزارت شامل:
ـ معرفی مکان و ارایه نقشه و یا احداث ساختمان که باید به تأیید کارشناسان درمان و بهداشت محیط دانشگاه/ دانشکده برسد.
ـ تأیید اجرای نقشه‌ها توسط کارشناسان مذکور.
ـ تجهیز مؤسسه/ مرکز و تأیید تجهیزات توسط کارشناسان مذکور.
ـ رعایت ضوابط و استانداردهای حفاظتی موضوع قانون حفاظت در برابر اشعه که با هماهنگی مرکز سلامت محیط و کار و سازمان انرژی اتمی ایران تدوین می‌شود و اخذ تأییدیه‌های لازم طبق ضوابط کمیسیون تبصره ماده 4 سازمان انرژی اتمی ایران.
ـ ارایه سند مالکیت یا اجاره‌نامه رسمی یا عادی معتبر با پلاک ثبتی یا رضایت‌نامه مالک با گواهی امضا محضری.
ـ ارایه لیست تجهیزات
ـ ارایه لیست پرسنل فنی همراه مدارک لازم.
ـ اعلام نام، آدرس دقیق و ساعات فعالیت مؤسسه/ مرکز.
ـ اخذ پروانه بهره‌برداری ‌(تأسیس) و مسؤول/ مسؤولین فنی از وزارت.
ـ آغاز فعالیت مرکز و اعلام شروع به کار به دانشگاه مربوطه.
تبصره 1 ـ مدت اعتبار، تمدید و لغو موافقت اصولی صادره بر اساس مفاد قرارداد تأسیس بوده و در صورت عدم امکان تکمیل مدارک در مدت مقرر در قرارداد تأسیس، تمدید آن منوط به ارایه گزارش پیشرفت کار مورد تأیید دانشگاه و تأیید نهایی کمیسیون قانونی خواهد بود.
تبصره 2 ـ ایجاد بخش رادیولوژی در بیمارستان، درمانگاه یا تعبیه دستگاه رادیولوژی اطاق عمل در مراکز جراحی محدود و سراپایی، مشروط به معرفی مسؤول فنی واجد شرایط (رادیولوژیست)، کارکنان فنی، تجهیزات، اخذ تأییدیه‌های لازم بهداشتی، حفاظتی و تأیید کمیسیون قانونی خواهد بود.
تبصره 3 ـ پروانه مسؤول فنی مؤسسه/ مرکز به پزشکان متخصص رادیولوژی واجد شرایط، پس از تأیید صلاحیت توسط کمیسیون قانونی داده خواهد شد.
ماده 11ـ هر متخصصین رادیولوژی می‌تواند حداکثر مسؤولیت فنی دو نوبت کاری در یک مؤسسه/ مرکز و یا بخش رادیولوژی را به عهده گیرد و پروانه‌های فعالیت سازمان صادر نخواهد شد.
تبصره 1 ـ حضور مسؤول فنی در اوقات تعیین‌شده در مراکز الزامی است و در غیاب وی رادیولوژیست حاضر در مؤسسه/ مرکز با تکمیل فرم مخصوصی که توسط اداره پروانه‌ها تنظیم و ابلاغ شده است کلیه مسؤولیت‌های مسؤول فنی را به عهده خواهد داشت و در هر صورت پاسخگویی به مراجع ذی‌صلاح قانونی به عهده مسؤول فنی خواهد بود.
تبصره 2 ـ رعایت مفاد آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه تأسیس مطب جهت تصدی پست مسؤولیت فنی و یا به‌کارگیری پزشک همکار الزامی است.
تبصره 3 ـ مؤسسه می‌تواند در نوبت‌های صبح، عصر وشب فعالیت نماید و مؤسسه فقط مجاز به فعالیت بر اساس نوبت‌های کاری مندرج در پروانه تأسیس با حضور مسؤول فنی خواهد بود.
ماده 12 ـ رادیوگرافی‌های مرتبط با امور دندان‌پزشکی در مطب‌ها و درمانگاه‌های عمومی و تخصصی دندان‌پزشکی باید بر اساس ضوابط مندرج در هر یک از آیین‌نامه‌های مربوطه انجام گیرد.
ماده 13ـ متخصصین رادیولوژی فک، دهان و صورت می‌توانند در چهارچوب ضوابط مندرج در این آیین‌نامه اقدام به تأسیس مؤسسه مرتبط با رشته تخصصی خود بنمایند.
ماده 14ـ انجام سونوگرافی توأم با سایر خدمات رادیولوژی در مؤسسه/ مرکز مجاز می‌باشد و انجام سونوگرافی به تنهایی، مطابق مقررات و بخش‌نامه‌های وزارت متبوع خواهد بود.
ماده 15ـ در مؤسسه/ مرکز/ بخش رادیولوژی، معرفی یک مسؤول فنی واجد شرایط برای هر شیفت ‌کاری کافی الزامی است.
ماده 16 ـ کلیه متخصصین رادیولوژی می‌توانند مسؤولیت‌ فنی مرکز و مؤسسه را عهده‌دار شوند.
تبصره- گزارش MRI و CT-Scan توسط متخصصین رادیولوژی مجاز امکان‌پذیر بوده و حضور متخصص گزارشگر الزامی نیست.
ماده 17- هر مؤسسه/ مرکز و یا بخش رادیولوژی باید دارای نرم‌افزار رایانه‌ای مناسب به منظور ثبت مشخصات بیماران، پزشکان معرف و شماره نظام پزشکی آنان، تاریخ درخواست، گزارش، تعرفه‌های مربوطه و سایر اطلاعات مورد درخواست وزارت یا دانشگاه/ دانشکده باشد.
تبصره- بایگانی یک نسخه از گزارش آزمایش پرتو‌شناسی به مدت 5 سال الزامی است.

فصل سوم) ضوابط ساختمانی و تجهیزاتی:
ماده 18- ضوابط ساختمانی، تجهیزاتی مرکز/ مؤسسه به شرح ذیل می‌باشد:
الف) ضوابط ساختمانی:
1- حداقل مساحت مؤسسه 90 متر مربع می‌باشد.
2- مؤسسه حتی‌‌المقدر در طبقه همکف، 1- و یا 1+ قرار داشته و در صورت ارتفاع بیش از 3+ و 3- متر از ورودی طبقه همکف تا مؤسسه، ساختمان باید دارای آسانسور باشد.
3- ارتفاع کف تا سقف حداقل 70/2 متر می‌باشد.
4- مساحت مرکز حداقل 200 متر مربع می‌باشد.
5- مرکز باید در ساختمان غیر مسکونی تأسیس گردد و در صورتی‌ که کاربری ساختمان مسکونی است باید کلاً خالی از سکنه باشد.
تبصره 1ـ مرکز باید در طبقه همکف قرار داشته و در غیر این صورت ساختمان مجهز به آسانسور باشد.
6- درب ورودی مرکز می‌بایست مجزا باشد.
7- رعایت ضوابط فنی ابلاغی وزارت، ضروری است.
تبصره 2ـ کلیه درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های متقاضی افزایش بخش رادیولوژی باید شرایط و ضوابط بهره‌برداری (تأسیس) مؤسسه/ مرکز را در این آیین‌نامه رعایت و پس از اخذ مجوز‌های قانونی نسبت به تأسیس اقدام نمایند.
ب) ضوابط تجهیزاتی:
- در صورت ارایه خدمات سونوگرافی حداقل وجود یک دستگاه سونوگرافی استاندارد با دو پروب سطحی و عمقی الزامی است.
- نصب و جایگزینی کلیه دستگاه‌های رادیولوژی باید طبق استاندارد‌های ابلاغی و کسب تأیید‌یه‌های لازم نصب انجام پذیرد.
ـ کلیه دستگاه‌های رادیولوژی عمومیCT- Scan  و MRI مورد استفاده در مرکز باید دیجیتال و film less باشند.
تبصره ـ نظارت مستمر و دایمی بر کیفیت عملکرد تجهیزات، مواد و همچنین ایمنی و حفاظت، در قالب برنامه‌های کنترل کیفیت وزارت خواهد بود.

فصل چهارم) ضوابط بهداشتی:
ماده 19 ـ رعایت ضوابط بهداشتی مطابق دستورالعمل مرکز سلامت محیط و کار به شرح ذیل ضروری است:
ـ به منظور محافظت در برابر اشعه mm 2 سرب حفاظ فیزیکی و برای اتاق اپراتور استفاده از شیشه سربی با ضخامت معادل mm 1 سرب.
2 ـ تأمین تهویه مناسب در محیط کار
3ـ تأمین وسایل / سیستم اطفاء حریق ( حداقل هر 50 متر مربع یک کپسول kg4)
4ـ کف ساختمان، دیوارها و سقف باید از جنس مقاوم، سالم، بدون درز و شکاف و قابل شستشو باشد.
5ـ درب و پنجره باید سالم و پنجره‌های بازشو مجهز به تور سیمی ضد زنگ باشد.
6ـ سیستم سرمایش و گرمایش مناسب به‌گونه‌ای که ضمن فراهم نمودن برودت و حرارت قادر به تهویه نیز بوده تا از آلودگی‌های هوای داخل ساختمان جلوگیری شود.
7‌ـ آب مصرفی مؤسسه/ مرکز باید از شبکه‌های عمومی آب آشامیدنی شهر تأمین شود، یا این‌که مؤسسه/ مرکز دارای شبکه خصوصی آب با رعایت استانداردهای کشور و مخزن ذخیره آب به میزان کافی باشد و در چنین وضعی مخازن ذخیره آب باید تحت کنترل‌های بهداشتی قرار گیرند.
8ـ زباله‌دان باید به تعداد کافی از جنس مقاوم با درپوش و پدال باشد.
9ـ دستشویی و توالت نزدیک به ورودی اتاق پرتوتابی همراه با صابون مایع و حوله کاغذی.
تبصره: در صورت وجود رادیواسکوپی، دستشویی داخل اتاق اسکوپی الزامی است.
10ـ نصب علایم حفاظتی و تابلوهای راهنما روی درب اتاق پرتوتابی، محل نگهداری مواد و ...
11ـ تأمین و به‌کارگیری وسایل حفاظت فردی و شیلدهای حفاظتی به تفکیک اعضای بدن.
12ـ وجود اتاق تی‌شویی با حداقل متراژ 5/1 متر مربع با کف مقاوم، قابل شستشو، کاشی‌کاری یا سرامیک تا زیر سقف مجهز به شیر مخلوط آب گرم و سرد و تی‌آویز و حوضچه دارای کفشوی فاضلاب‌رو با عمق cm 60، تهویه مجزا و قفسه مواد گندزدا و پاک‌کننده و در صورت استفاده از تی‌شوی پرتابل، محل مناسبی برای نگهداری و تخلیه آن.
13 ـ تشکیل پرونده‌های پزشکی (معاینات دوره‌ای) برای شاغلین.
14ـ وجود دستورالعمل اورژانس به منظور مقابله با سوانح در شرایط اضطراری.

فصل پنجم) ضوابط پرسنلی:
ماده 20ـ مسؤول پذیرش و بایگانی بخش رادیولوژی بیمارستان و مرکز باید مدرک کارشناسی یا کاردانی مدارک پزشکی باشد.(درصورت نبودن داوطلب، به‌کارگیری دانش‌آموختگان سایر رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی بلامانع است).

فصل ششم) وظایف مؤسس:
ماده 21 ـ اهم وظایف مؤسس مؤسسه/ مرکز به شرح ذیل می‌باشد:
الف) انتخاب و معرفی مسؤول فنی و کلیه کارکنان واجد شرایط در مؤسسه/ مرکز بر اساس ضوابط و استانداردهای مربوطه، به دانشگاه/ دانشکده جهت تمامی نوبت‌های کاری.
ب) احراز شرایط لازم کارکنان فنی مطابق دستوالعمل‌های موجود.
ج‌) تأمین تجهیزات عمومی و ملزومات مورد نیاز بر اساس استانداردهای مربوطه
د) رعایت کلیه ضوابط و مقررات و دستورالعمل‌ها و تعرفه‌های مصوب مراجع ذی‌صلاح قانونی.
ذ) اجرای نظریات و پیشنهادات مسؤول فنی مؤسسه/ مرکز در امور پزشکی و فنی بر اساس ضوابط و رعایت آن‌ها.
و) برنامه‌ریزی و سازماندهی جهت جلب رضایت مراجعین و رعایت منشور حقوق بیماران.
ز) نظارت بر حسن اجرای استانداردهای مربوط به تابلو و نیز سرنسخه‌های مؤسسه/ مرکز.
ح) حفظ استانداردهای کمی و کیفی لازم در مورد ساختمان، تجهیزات، تأسیسات، وسایل و امکانات ایمنی و تأمین تجهیزات عمومی و ملزومات مورد نیاز.

فصل هفتم) وظایف مسؤول / مسؤولین فنی:
ماده 22 ـ اهم وظایف مسؤول / مسؤولین فنی مؤسسه/ مرکز عبارتند از:
الف) حضور مستمر و فعال در ساعات تعیین‌شده و نوبت‌های کاری درج‌شده در پروانه مسؤول فنی.
ب) نظارت بر نحوه ارایه خدمات تشخیصی و ارتقای سطح کیفی خدمات توسط کارکنان فنی مرکز و ابلاغ تذکرات لازم به آنان .
ج) بررسی و اعلام صلاحیت کارکنان فنی شاغل در مؤسسه/ مرکز.
د) تهیه و تنظیم برنامه‌ کاری قسمت‌های مختلف مرکز و نظارت بر حسن انجام خدمات تشخیصی‌ـ درمانی در ساعات تعیین‌شده.
ه) نظارت بر کیفیت و قابل استفاده بودن تجهیزات و ملزومات هر بخش و نیز داروهای موجود در مؤسسه/ مرکز.
و) نظارت بر تهیه، تنظیم و نگهداری پرونده پزشکی کلیه بیماران مراجعه‌کننده و نیز بررسی شرح حال و دستورات پزشکی مندرج در آن و تذکر به مسؤولین مربوطه در صورت تخطی از موازین علمی و فنی.
ز) نظارت بر حسن اجرای استانداردهای مربوط به تابلو و سرنسخه‌های مؤسسه/ مرکز و ارایه پیشنهادهای لازم به مؤسس.
ح) ثبت گزارش دقیق عملکرد، آمار و اطلاعات مربوط به فعالیت‌های مؤسسه/ مرکز به تفکیک خدمات تشخیصی و درمانی و در صورت لزوم ارسال نتیجه آن به وزارت یا دانشگاه/ دانشکده‌های ذی‌ربط طبق برنامه‌های زمان‌بندی.
ط) گزارش مواردی از بیماری‌های واگیر و غیر واگیر که لیست آن توسط وزارت یا دانشگاه/ دانشکده تعیین می‌گردد به مراجع قانونی ذی‌ربط با رعایت اصل امانت‌داری.
ی) ابلاغ تذکرات لازم به کلیه کارکنان فنی و اداری و نیز به مؤسس مؤسسه / مرکز و پیگیری اقدامات اجرایی و در صورت تخطی، اعلام مراتب به دانشگاه/ دانشکده‌های ذی‌ربط.
ک) تعیین اولویت پذیرش و بررسی وضعیت بیماران اورژانسی.
ل) رعایت کلیه مقررات و دستورالعمل‌های وزارت و نیز موازین اسلامی، اخلاقی و فنی و نظارت بر حسن اجرای آن.

فصل هشتم ) سایر مقررات:
ماده 23- مؤسسه/ مرکز نمی‌تواند مرکز دیگری به نام شعبه دایر نماید.
ماده 24 ـ در صورت فوت و یا ازکارافتادگی مؤسس یا مسؤولین فنی به شرح ذیل اقدام خواهد گردید:
الف) درصورتی‌ که مؤسس فوت نماید و ارث یا وارث قانونی متوفی می‌باید در یک مهلت حداکثر دو ساله و به مجرد اخذ گواهی انحصار وراثت، فرد واجد شرایطی را به عنوان جانشین ‌(مؤسس) معرفی نماید که پس از تأیید صلاحیت فرد معرفی‌شده توسط کمیسیون قانونی، پروانه تأسیس جدید مؤسسه/ مرکز به نام وی صادر خواهد شد، و در این مدت، مسؤول فنی مؤسسه/ مرکز با موافقت وراثت قانونی می‌تواند مرکز را اداره نماید.
ب) در صورتی که مؤسس به علت ازکارافتادگی قادر به اداره مؤسسه/ مرکز نباشد خود او یا قیم وی باید در یک مهلت شش ماهه نسبت به معرفی فرد واجد شرایط دیگری به عنوان جانشین (مؤسس) اقدام نماید تا پس از تأیید صلاحیت فرد معرفی‌شده توسط کمیسیون قانونی، پروانه تأسیس به نام وی صادر گردد.
ج) در صورتی‌ که مؤسسه/ مرکز توسط اشخاص حقوقی تأسیس شده باشد و یکی از مؤسسان فوت نماید و یا به هر علت قادر به انجام وظایف خود نباشد فرد ازکارافتاده، وراث یا قیم قانونی وی باید در یک مهلت حداکثر دوساله نسبت به اخذ گواهی انحصار وراثت اقدام و فرد واجد شرایط دیگری را به عنوان جانشین وی معرفی نمایند تا پس از تأید صلاحیت، پروانه تأسیس با ترکیب جدید صادر گردد.
چ) در صورتی‌ که مسؤول فنی مؤسسه/ مرکز فوت نماید، مؤسس/مؤسسین باید حداکثر ظرف یک هفته، فرد واجد شرایط دیگری را به عنوان جانشین معرفی نمایند تا پس از تأیید صلاحیت فرد معرفی‌شده توسط کمیسیون نماینده قانونی، پروانه مسؤول فنی جدید صادر گردد (در صورتی که مؤسس و مسؤول فنی یک فرد واحد باشد، وراث یا نماینده قانونی وی می‌بایست مطابق مفاد این بند عمل نمایند).
تبصره: تا زمان صدور پروانه مسؤول فنی جدید توسط کمیسیون قانونی، فرد واجد شرایط تصدی مسؤولیت فنی مؤسسه/ مرکز را موقتاً به عهده دارد.
ماده 25ـ در صورتی که مسوول فنی رادیولوژی نخواهد به کار ادامه دهد باید سه ماه قبل مراتب را به طور کتبی به مؤسس و معاونت درمان دانشگاه/ دانشکده مربوطه اعلام نماید. در ظرف این مدت مؤسس موظف است نسبت به معرفی مسؤول فنی جایگزین اقدام نموده تا پس از تصویب و تأیید صلاحیت وی توسط کمیسیون قانونی، پروانه مسؤول فنی جدید صادر گردد.
تبصره ـ در صورت ترک مؤسسه/ مرکز توسط مسؤول فنی و عدم انجام وظایف مندرج در آیین‌نامه بدون هماهنگی و رعایت مقررات لازم، کلیه مسؤولیت‌های قانونی مؤسسه/ مرکز تا زمان تعیین تکلیف مسؤول فنی جدید به عهده وی خواهد بود و موضوع از طریق معاونت درمان دانشگاه مربوطه به کمیسیون قانونی وزارت منعکس شده تا در طی این مدت از صدور جدید پروانه برای وی جلوگیری شود.
ماده 26 ـ در صورتی که مسؤول فنی بعلت بیاری یا علل دیگر قادر به انجام وظایف محوله و حضور در مؤسسه/ مرکز نباشد می‌تواند با رضایت مؤسس ، یک فرد واجد شرایط را به عنوان جانشین خود برای این مدت معرفی نماید.
تبصره 1 ـ در صورتی که مدت عدم امکان حضور مسؤول فنی از سه ماه تجاوز نماید، مؤسس موظف است فرد واجد شرایطی را به عنوان مسؤول فنی معرفی نماید تا پس از تصویب کمیسیون قانونی پروانه مسؤول فنی صادر شود.
تبصره 2 ـ مؤسس در صورت اتمام قرارداد یا تخلف مسؤول فنی از وظایف قانونی با ارایه مستندات لازم و در صورت احراز آن توسط کمیسیون قانونی می‌تواند تغییر وی را درخواست نماید.
ماده 27 ـ اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی مجاز نیستند در طول خدمت، در محل دیگری جز مؤسسه/ مرکز وابسته به دانشگاه اشتغال داشته باشند. پروانه مسؤول فنی برای این افراد فقط جهت بخش‌های دانشگاهی (کلینیک‌های ویژه و بیمارستان‌ها) صادر می‌گردد.
تبصره: در صورت قطع ارتباط استخدامی افراد مذکور به هر دلیل با دانشگاه، پروانه مسؤول فنی صادره موضوع ماده فوق لغو در صورت تقاضای این افراد جهت اخذ پروانه در بخش غیر دولتی، طبق ضوابط مربوطه و طی مراحل قانونی اقدام خواهد گردید.
ماده 28 ـ تغییر نام و محل مؤسسه/ مرکز و نیز هرگونه تغییرات ساختمانی و یا توسعه، تهیه و نصب دستگاه‌های جدید بایستی با اطلاع قبلی و موافقت معاونت درمان دانشگاه/ دانشکده مربوطه و اخذ مجوز از وزارت، مطابق با ضوابط این آیین‌نامه صورت پذیرد.
ماده 29 ـ نظارت بر عملکرد کلیه مؤسسات/ مراکز در سراسر کشور به عهده دانشگاه/ دانشکده‌های مربوطه و در صورت نیاز وزارت می‌باشد.
ماده30ـ همکاری مستمر با بازرسان وزارت و دانشگاه/ دانشکده و دیگر مراجع ذی‌صلاح قانونی و اجرای دستورالعمل‌های آن‌ها از سوی مؤسسه / مرکز و بخش‌های رادیولوژی الزامی است.
تبصره‌ـ هرگونه تغییر و جابه‌جایی کارکنان فنی در مراحل بعد از اخذ مجوز، بایستی با اطلاع معاونت درمان دانشگاه/ دانشکده بر اساس مقررات مربوطه صورت گیرد.
ماده 31 – رعایت ‌آیین‌نامه اجرایی قانون طرح انطباق و موازین اسلامی، اخلاقی، شؤونات حرفه‌ای، در مؤسسات/ مراکز و بخش‌های رادیولوژی الزامی است. در صورت حضور رادیولوژیست همگن و تقبل پرتوکاری توسط وی نیاز به حضور پرتوکار همگن نمی‌باشد.
ماده32 ـ کلیه مؤسسات/ مراکز و بخش‌های رادیولوژی موجود مکلفند حداکثر ظرف مدت دو سال پس از تصویب و ابلاغ این آیین‌نامه و با هماهنگی دانشگاه‌ها/ دانشکده‌های ذی‌ربط وضعیت خود را از نظر شرح وظایف مؤسسین و مسؤولین فنی، ضوابط بهداشتی (به استثنای موارد مربوط به ساختار فیزیکی ساختمان)، حفاظتی، پرسنلی و نظارتی با شرایط و ضوابط مندرج در این آیین‌نامه تطبیق دهند.
تبصره ـ هرگونه تغییر در مؤسسین یا مکان مؤسسه/ مرکز باید با تأیید کمیسیون قانونی صورت پذیرد.
ماده 33 ـ تمدید پروانه‌های تأسیس و مسؤولین فنی مؤسسه/ مرکز بر اساس قانون آموزش مداوم جامعه پزشکی و رعایت ضوابط و ارایه مدارک مربوطه خواهد بود.

فصل نهم) تخلفات:
ماده34 ـ در صورتی ‌که مؤسس یا مسؤول/ مسؤولین فنی مؤسسه مرکز از ضوابط و مقررات مربوط به الزامات و وظایف خود که در این آیین‌نامه پیش‌بینی شده تخلف نمایند به نحو زیر اقدام خواهد شد:
الف) بار اول تذکر شفاهی با قید موضوع در صورت‌جلسه بازرسی محل توسط وزارت یا دانشگاه/ دانشکده‌های ذی‌ربط و اطلاع موضوع به انجمن‌ رادیولوژی.
ب) بار دوم اخطار کتبی توسط وزارت یا دانشگاه/ دانشکده حداقل به فاصله یک ماه
ج‌) بار سوم اخطار کتبی توسط وزارت یا دانشگاه / دانشکده به فاصله یک ماه از اخطاریه کتبی قبلی
چ) در صورت تکرار و عدم توجه به تذکرات قبلی اعم از شفاهی و کتبی، چنان‌چه اعمال انجام‌شده مشمول قانون تعزیرات حکومتی (در امور بهداشتی و درمانی) مصوب سال 1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام و اصلاحات بعدی باشد موضوع به کمیسیون ماده 11 قانون یادشده جهت اقدام و در سایر موارد به محاکم ذی‌صلاح قانونی احاله خواهد شد.
تبصره 1 ـ روش اجرای تصمیمات نهایی کمیسیون مذکور و آرای صادره از سوی مراجع قضایی اعم از تعطیل موقت یا دایم مؤسسه، ابطال پروانه و ... درکمیسیون قانونی بررسی و برای اقدام به واحدهای ذی‌ربط ارجاع می‌گردد.
تبصره 2 ـ در مواردی‌ که عملکرد مؤسسه یا مرکز خلاف ضوابط و مقررات قانونی بوده و موجب ورود خسارات جسمانی و یا روانی به بیماران شود به تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بدون اعمال مجازات‌های مندرج در بندهای الف، ب، ج، چ مورد در کمیسیون قانونی طرح گردیده و با رأی کمیسیون و با تأیید رأی توسط وزیر پروانه مرکز قابل لغو موقت یا دایم خواهد بود.
این آیین‌نامه مشتمل بر 9 فصل، 34 ماده و 23 تبصره، از تاریخ تصویب لازم‌الاجرا می‌باشد و کلیه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های قبلی مغایر با آن نیز لغو می‌گردد.

 ششمین کنگره سراسری انجمن علوم پرتونگاری ایران
5 لغایت 6 اردیبهشت ماه 1387

به یاری خداوند متعال ششمین کنگره سراسری انجمن علوم پرتونگاری ایران توسط انجمن علوم پرتونگاری ایران و با همکاری دانشگاه
علوم پزشکی شیراز، انجمن رادیولوژی ایران، مرکز تحقیقات تابش دانشگاه شیراز و برخی از دیگر مراکز علمی و دانشگاهی کشور در
تاریخ پنجم و ششم اردیبهشت ماه 1387 در محل تالار کنفرانس هتل همای شیراز برگزار خواهد شد. هدف از برگزاری این کنگره ارتقاء
سطح علمی و آشنایی متخصصین حیطه های مختلف علوم پرتونگاری پزشکی با آخرین دستاوردهای علمی در زمینه های مرتبط،
معرفی و تشویق پژوهشگران جوان و آشنایی با پژوهشگران مطرح حیطه های مختلف علوم پرتونگاری پزشکی درکشورمی باشد.

محورهای اصلی کنگره:
-1 فن آوری های نوین در تصویر نگاری پزشکی
-2 دوزیمتری و حفاظت در برابر پرتوهای یونیزان
-3 پرتو درمانی و رادیوبیولوژی
-4 پزشکی هسته ای و کاربردهای رادیوایزوتوپها
5 - چالشهای آموزش علوم پرتونگاری در ایران
-6 کاربردهای نوین فراصوت در تشخیص پزشکی و درمان
-7 کاربردها و مخاطرات پرتوهای غیر یونیزان

آزمون پایه ای و اساسی پیش از زایمان : سونوگرافی سه بعدی

سیستم اولتراسوند سه بعدی که با استفاده از امواج فراصوتی و نرم افزار تصویری، تصاویر کاملاًواضح و روشن از جنین تهیه می نماید، می تواند در کنار تصاویر دو بعدی درهر مقطع زمانی از حاملگی، مورد استفاده قرار گیرد.

زمانیکه مشکلی در ارتباط با جنین توسط سیستم اولتراسوند دوبعدی تشخیص داده می شود و پزشک نیاز به تعیین و تشخیص اختلال دارد، تصاویر واضح و با جزئیات اولتراسوند سه بعدی در این باب بسیار ارزشمند می باشد. این تصاویر درهنگام رویت ابنورمالیهای مغز، ضایعه مادرزادی ستون فقرات و cleft tips / palates کام شکافته یا زبان شکافته، بسیار سودمند و ارزشمند می باشد.

تصاویر، به والدین منتظر کمک می کند تا متوجه ابنورمالیها گردند و بتوانند انتخاب درستی برای فرزندشان داشته باشند ؛اما بهرحال این تکنولوژی به تازگی مسیر رشد و پیشرفت خود را آغاز کرده است .

سیستم سه بعدی مشابه سیتم اولتراسوند دو بعدی، بدون درد و غیر تهاجمی است.امواج فراصوت ( که توسط انسان قابل شنیدن نیستند ) از بدن جنین انعکاس می یابد و تصویر حاصله یا سونوگرام حاصله از بدن بر صفحه مونیتور نمایش داده می شود.

برای انجام آزمون لازم است که پزشک مقداری ژل یا روغن در قسمتی از شکم که مورد تابش امواج فراصوتی قرار می گیرد، بمالند و آنگاه Transducer یا مبدل انرژی در آن قسمت قرار گرفته و جابجا می شود. ترانسدیوسر امواج فراصوتی را به شکم و رحم و جنین موجود در آن هدایت می کند. سیستم سونوگرافی سه بعدی هیچگونه تابش یا اشعه x را شامل نمی گردد و برای مادر و فرزند بی خطر می باشد. سونوگرافی سه بعدی توسط پزشک متخصص مامایی و در بیمارستانهای تخصصی انجام می گیرد.

 علم و جنین به دنیا نیامده  Science and the un born

زمانیکه دادگاه آمریکا به سقط جنین اعتبار قانونی در سال 1973 بخشید، زندگی جنینهای به دنیا نیامده در پرده ای از ابهام قرار گرفت. اما در این زمان پیشرفت های موجود در اولتراسوند (سونوگرفی) و جراحی های مربوط به جنین، دلایل به درد جنین و زنده ماندن نوزادان زودرس، توانست جنین به دنیا نیامده را به عنوان موجودی جدا از مادر معرفی نماید و قادر به نشان دادن و درمان آنها پیش از تولد گردید.

با وجود تصمیم ( The Roeu wade dicision ) the Roeu wade که وجود جنین را به عنوان انسان انکار می نمود، پیشرفت های علمی، توانست به سرعت این دیدگاه را به شکل نظریه غیر قابل دفاع در آورد.

Ultrausoud سونوگرافی

درسال 1973، پزشکان شروع به استفاده از اولتراسوند به عنوان وسیله تشخیصی در طی دوران حاملگی کردند. تصاویر حاصله سیاه و سفید، مبهم و ناواضح و بسیار سخت و مشکل جهت تفسیر بودند.

محقیقن در دهه 1990 شروع به کار در ارتباط با سیستم های اولتراسوند دیجیتالی و رنگی نمودند که کیفیت تصاویر را به مقدار قابل توجهی بهبود بخشید. ظهور و پیدایش سیستم های اولتراسوند سه یا چهار بعدی، تصاویر با زمینه واضح را ایجاد نمود و همچنین توانست تصاویری واضح و روشن از جنین به دنیا نیامده تهیه نماید.

به طور سنتی، تصاویر اولتراسوند نمایش داده شده در مونیتور، تصاویر دو بعدی را نشان می دهد. در سیستم های سه بعدی داده های مربوط به تصاویر دو بعدی وارد کامپیوتر شده که کامپیوتر آنها را به شکل سه بعدی بازسازی نموده و به صورت تصاویری با عمق و وضوح و روشنایی مناسب نشان میدهد. در سیستم اولتراسوند چهاربعدی پزشک می تواند تصاویر سه بعدی را مشاهده نماید، درعین اینکه حرکات جنین در زمان واقعی نیز نمایش داده می شود.

جنین در هفته 18 می تواند چشمان خود را باز نماید. روزنامه های انگلیسی بخصوص به راه رفتن و حرکت جنین 12 هفته ای در رحم، حرکات چشم و خمیازه کشیدن آن اشاره نمودند.

هنوز چندی از انتخابات هیات رئیسه انجمن پرتو نگاری ایران نگذشته است که اخبار بیرونی و درونی این انجمن رسماَ و غیر رسماَ حاکی از مشکلات و گره‌های کوری در سر راه مسیر هیات رئیسه جدید می‌دهند.

گذشته از نقاط ضعف و کاستی‌های خواسته و ناخواسته مانده برجا از دوره های گذشته این انجمن که همواره شک و دو دلی نسبت به کار آزمودگی و کارایی این انجمن را در اذهان عمومی جامعه پرتونگاری کشور تقویت می‌نماید‎‎‏‏؛ این بار در انتخابات انجمن پرتونگاری شاهد یکدستی و حضور افراد قوی و مهره‌های تأثیر گذاری می‌باشیم.

همانگونه که در روز انتخابات انجمن پرتونگاری نیز گمانه زنی ها برآن می‌رفت  اکثریت طیف هیات مدیره گذشته میل و رغبتی از خود برای نامزدی در انتخابات جدید نشان ندادند و جز رئیس هیات مدیره قبلی ( آقای منصور مدانلو) و بازرس علل بدل انجمن (خانم شیما مجیدی) نیز از این میان کسی به هیات مدیره جدید راه نیافت .

 در این بین حضور سعید یکتا ؛ رئیس سابق هیات مدیره گذشته انجمن که در میانه راه با استعفای خود، مسیر از انجمن جدا کرد سؤال برانگیز بود. استعفایی که سبب شد تا منصور مدانلو به صورت اتوماتیک وار به کرسی ریاست انجمنی تکیه زند که بعد از آن 2 تن دیگر از اعضا نیز از آن خارج شدند. حبیب میدانچی و شیرزاد شیرازی . اولی مدتی پس از استعفای یکتا مستعفی شد و دومی برای طلب علم ناگاه به دیار انگلیس شتافت.

اما حضور قوی و امیدوار کننده رامین جابری در این انتخابات و همراهی چهره‌های همچون حمیدرضا ملکوتی شاد و غلامرضا خادم که جملگی چهره‌های دانشگاهی و با سابقه در جامعه پرتو نگاری کشور بشمار می‌آیند نوید حرکتی رو به جلو را برای انجمن پرتونگاری  ایران می‌دهد. انجمنی که علی رغم سابقه چندین دهه خود هنوز آنچنان که باید به پختگی و جاافتادگی لازم دست نیافته است.

حضور چهره‌های جوان و کمتر شناخته شده ای همچون رحیم فرامرزی، علی توکلی و رضا صادقی در کسوت اعضای علل و بدل و اصلی هیات مدیره جدید نیز از جمله اتفاقات این دوره انتخابات هیات مدیره بود.

اما خوب است بدانیم انجمن پرتونگاری از حضور چهره‌های جوان و کم شناس یا ناشناس همواره خاطراتی بهمراه دارد. حضور نصفه نیمه و سپس استعفای حبیب میدانچی در هیات مدیره قبلی و البته حضور قوی و پرکار جوان دیگری همچون امیرحسین اخوان دو روی سکه حضور جوانانی بود که در دوره‌های گذشته به انجمن راه یافته بودند.

اما با هر ترکیب و ترتیبی که انجمن جدید را تشکیل داده است باید اذعان نمود که هیات مدیره جدید در شرایطی انجمن را تحویل می‌گیرد که مشکلات و آزمون‌های سختی را در پیش رو می‌بیند.

اخبار و شایعات خبر از آن می‌دهند که در ابتدای کار و در اولین جلسه کاری هیات مدیره منتخب؛ انجمن پرتونگاری با اعلام ضرب الاجلی از سوی مالکین دفتر خود روبرو شده است که می‌بایست ظرف مدت اندکی دفتر را به مالکین خود تحویل دهد.

خروج انجمن پرتونگاری  از این دفتر که البته مربوط به شرکتی تجهیزات پزشکی بوده و طی توافق هیات مدیره قبلی دفتر انجمن در آن جای داده شده بود در حالی خواهد بود که در روز انتخابات انجمن پروتونگاری شخص ریاست انجمن و دیگر اعضای هیات مدیره بر روی این عامل مانور فراوانی دادند و جای گرفتن انجمن را پس از سال‌ها بی‌مکانی و بی‌دفتری از جمله دستاوردهای خود اذعان نمودند.

 از سوی دیگر نمی‌توان فشارها و لابی‌های پنهان و آشکار دیگر رقبای هیات مدیره منتخب را برای ایجاد اشکال و سنگ اندازی بلاخص در این زمینه نادیده گرفت. چرا که بازهم البته از شایعات و اخبار گوشه و کنار نام شرکت دیگری شنیده می‌شود که بلافاصله پس از اعلام این ضرب الاجل پیشنهاداتی مبنی بر اعطای جا و دفتر به انجمن جدید داده است و حتی طی اخباری در این زمینه مذاکراتی نیز صورت پذیرفته است.

علی ای حال سنگ اندازی‌ها و مشکل تراشی های بیرونی سازمان یافته و نیافته برای هیات مدیره جدید انجمن نباید جای شبهه‌ای باقی بگذارد که دست‌های پیدا و ناپیدا در سرراه و مسیر این انجمن همواره به کارشکنی مشغولند.

هیات مدیره انجمن جدید نیز اما با درایت و هوشیاری رامین جابری با سابقه و پرنفوذ را به ریاست برگزیده است و هدایت مجموعه را از این پس جابری برعهده خواهد داشت.

از اولین اولویت‌های جابری همانگونه که از احوال بر می‌آید بایستی به سروسامان دادن به وضعیت جا و مکان انجمن اشاره کرد. امری که البته وی نیز به شدت در حل نمودن آن مصر و پیگیر است. مذاکره با انجمن رادیولوژی ایران برای قرار گرفتن هر دو انجمن در کنار یکدیگر نیز از سوی وی در همین روزها و با همین هدف صورت پذیرفته است. امری که چنانچه از سوی هیات مدیره  انجمن رادیولوژی مورد توافق قرار گیرد به نزدیکی و قرابت فکری و فیزیکی هر دو انجمن همکار که بایستی همیار باشند کمک شایانی خواهد نمود.

از جمله اولویت های بعدی جابری در انجمن جدید بایستی به کنگره پیش رو اشاره نمود. کنگره‌ای که با 2 تفاوت برگزار خواهد شد. تفاوت نخست در مکان و تفاوت دوم در زمان آن.

کنگره سال آینده طبق تقویم زمانی اعلام شده اردیبهشت ماه برگزار خواهد شد و مکان آن برای اولین بار به خارج تهران و به شهرستان شیراز منتقل گردیده است.

البته شاید بتوان به نوعی این تغییرات را مستقیماَ ناشی از تصمیمات انجمن رادیولوژی ایران دانست که البته کنگره پرتونگاران نیز در این چند سال همواره همزمان و هم‌مکان با آن برگزار گردیده است و خود جابری نیز رأساَ در هدایت و مدیریت کنگره‌ها حضور پرسابقه‌ای داشته است. کنگره های که علی رغم سابقه 6 ساله و اندک خویش انتظارات فراوانی را ایجاد و چراغ امیدی را در دل‌های جامعه پرتونگاری کشور روشن داشته است.

برنامه ریزی جهت سازماندهی درونی و صنفی و علمی انجمن را نیز باید به برنامه‌ها و اولویت‌های هیات مدیره انجمن جدید اضافه کرد. نباید فراموش نمود که علی رغم سابقه این انجمن که به بیش از 4 دهه می‌رسد هنوز انجمن پرتونگاری ما؛ مشروعیت باید و لازم از سوی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی را ندارد و این وزارت خانه علی رغم شعار عدالت محورانه خویش هنوز گوش خود را به مطالبات تنها نماینده جامعه پرتونگاری ایران که اکنون بنا به آمارهای موجود نزدیک به 12 هزار نفر می‌باشند نسپرده است.

امید آن می‌رود که انجمن جدید انجمنی راهگشا؛ ایده‌مند و پر دستاوردی باشد چرا که اگر غیر از این بنماید همچون انجمن‌های گذشته راه به خطا رفته است و امیدها و انتظارات جامعه شریف و زحمتکش پرتونگاران را دگر بار ناکار خواهد نمود.

ما نیز در این راه همواره با رسالت خود که نقد منصفانه، کمک، راهنمایی و حمایت از این انجمن خواهد بود در کنار جامعه پرتونگاری ایران خواهیم ایستاد.

در لینک بالا کلیک کنید.

اولین دستگاه PET/CT جدید زیمنس نصب شد. دستگاه PET/CT مدل Biograph 6 TruePoint  زیمنس که برای اولین بار در RSNA 2007به نمایش درآمده بود روز گذشته به نخستین خریدار خود تحویل شد.

به گزارش سایت جامع علوم رادیولوژی ایران؛ گروه رادیوتراپی انکولوژی فلوریدا (Florida Radiation Oncology Group (FROG  در شهر Jacksonville اولین نمونه از این دستگاه را سفارش داده است.

این دستگاه مدلی توسعه یافته از اسکنر قبلی شرکت زیمنس یعنی Biograph 6  بود که با تغییراتی در نمایشگاه RSNA به نمایش درآمده بود.

کتاب مبانی آنژیوگرافی به بازار آمد.این کتاب همراه با یک سی دی از تصاویر آنژیو می باشد.قیمت پشت جلد ۶۰۰۰تومان همراه با سی دی و با ارسال رایگان می باشد.این کتاب را به همه جامعه رادیولوژی توصیه می کنیم. 

 
.

اولین همایش شتابدهنده های پزشکی Medical Accelerators با رویکرد فیزیکی به تجهیزات برگزار خواهد شد. این همایش3 روزه از 24 تا 26 بهمن ماه جاری در دانشگاه شهید بهشتی برگزار خواهد گردید و شرکت تجهیزات پزشکی ساج تجهیز، High tech Poland، دانشکده مهندسی هسته ای دانشگاه شهید بهشتی و سایت جامع علوم رادیولوژی ایران باهمکاری هم این همایش را عهده دار خواهند بود.

به گزارش سایت جامع علوم رادیولوژی ایران؛ چندین تن از فیزیکدانان و صاحبنظران موسسه تحقیقات هسته ای لهستان نیز برای ایراد سخنرانی و آشنایی دادن با تکنولوژی های بکار رفته در شتابدهنده های خطی LINAC در این همایش حضور خواهند داشت.

در این همایش 3 روزه مباحثی همچون تولید و انتقال پرتوی الکترونی، سیستم های میکروویو، دوزمانیتورینگ، فناوری اطلاعات در پرتودرمانی و ایمنی بیمار وکارکنان از نقطه نظر مهندسی و فیزیکی بررسی و در مورد آن به شرکت کنندگان اطلاعات مفید داده خواهد شد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام در این همایش با دبیرخانه همایش تماس حاصل فرمایید:

تلفن: 88452945-021

لینکهای مفید  تاریخچه
2	مفاهیم رادیوتراپی
3	تومورها
4	مولدهای تشعشع
5	براکی تراپی
6	تله تراپی
7	دستگاه کبالت
8	شتابدهنده خطی و تجهیزات جانبی آن
9	سیکلوترونcyclotron
10	بتاترون
11	IMRT
12	IGRT
13	Gamma Knife
14	Targeted Radiotherapy
15	اصول طراحی ، نصب و نگهداری
16	پرسشهای مهم (FAQ)